De NVAV:

Op 13 september 1969 vloog de heer van der Ham onbedoeld voor het eerst met een door Cor Dijkman Dulkes gebouwd vliegtuigje, aangedreven door een DAF motortje. Het lag in de bedoeling om op het strand bij Wijk aan Zee wat taxiproeven te doen met de “Bravo”, waar illegaal “PH-COR” op was geschilderd. Het toestel kwam los van het strand en de vlieger durfde niet meer te landen op het drukke strand en besloot om koers te zetten naar de luchthaven Rotterdam, waar hij landde op de grasbaan. Het gevolg was veel media-aandacht en een boete!

Hiermee werd de eerste aanzet gegeven na de Tweede Wereldoorlog tot amateurbouw in ons land.

Begin jaren ’70 was een aantal personen bezig met autogyro’s in ons land en tijdens de tentoonstelling Rotorix van de Vliegtuigbouwkundige
Studievereniging Sipke Wynia in 1971 ontstond het idee voor het oprichten van de Nederlandse Vereniging van Amateur Vliegtuigbouwers, wat op 23 april 1971
een feit werd.

Voor de Oorlog waren er ook al diverse toestelletjes in ons land gebouwd zoals de Pou-du-Ciel en ten tijde van de oprichting van de NVAV in 1971 waren er drie projecten in ontwikkeling: de Staalvogel PH-BER (vier verschillende modellen) van Hans van den Berg, Dijkhastar II PH-COR van Cor Dijkman Dulkes en de gyrocopter Verlaan Boomerang PH-VER van Carel Verlaan.

In een aantal landen om ons heen en dan met name in Frankrijk en Groot Brittannië, was de amateurbouw reeds een bloeiend onderdeel van de lichte luchtvaart. Een bescheiden aantal Franse ontwerpen, die de amateurbouwstatus hadden (F-P . . . –geregistreerd), werd geïmporteerd en ingeschreven in het Nederlandse Luchtvaartuig Register. Het ging hier met name om types als de Jodel D.112 en Piel CP30/CP301 Emeraude.

In ons land moest men echter heel wat obstakels overwinnen voordat men ook daadwerkelijk met de bouw van een vliegtuig (eigen of bestaand ontwerp) kon beginnen. Niet alleen tijdens de beginjaren van de NVAV, maar ook geruime tijd daarna verliepen de contacten met de overheid (RLD) uiterst moeizaam. De oprichting van de NVAV heeft er toe bijgedragen dat een en ander gereguleerd werd en dat men de discussie aanging met de toenmalige Rijksluchtvaartdienst.
Na twee jaar van noeste arbeid werd het verenigingshandboek uitgebracht, waarin alle facetten stonden waaraan zowel de vereniging als haar bouwers moesten voldoen.

Op 20 september 1985 bepaalde de RLD dat de NVAV erkend werd vanaf dat tijdstip en dat zij de bouwers voortaan mocht begeleiden bij bouw, vliegproeven en
later ook het onderhoud van hun projecten.

De laatste decennia gaat dit allemaal een stuk makkelijker en kunnen bij de NVAV aangesloten bouwers gebruik maken van de expertise die binnen de vereniging aanwezig is en volgen en keuren erkende inspecteurs de bouwprocessen. Toch laten sommige mensen hun toestel om wat voor redenen dan ook, liever in het buitenland inschrijven. We zien tegenwoordig ook het omgekeerde; vliegtuigbouwers in België, Duitsland en zelfs iemand in Engeland laten hun amateurbouwtoestel momenteel liever in Nederland inschrijven, dan in hun eigen land. . . . .

Een andere tendens tegenwoordig is een in het buitenland vervaardigde machine te kopen en deze dan in ons land in te schrijven.

Het eerste project dat officieel aangemeld werd bij de RLD was in 1980 de Aerosport Scamp PH-INS van H.G. Tjoa dat van de NVAV het nummer 25 (men begon bij 25 opdat alle eerdere niet officieel aangemelde projecten niet vergeten zouden worden) kreeg toebedeeld en van de RLD A80-001. Op 21 augustus werd de PH-INS officieel ingeschreven en het tweedekkertje is nog steeds te vinden in de Pionier Hangaar op Lelystad.

De Dijkhastar II PH-COR van Cor Dijkman Dulkes kreeg op 29 mei 1982 als eerste toestel in Nederland een Bewijs van Luchtwaardigheid voor een zelf gebouwd vliegtuig, een zogeheten R-BvL (= Restricted Bewijs van Luchtwaardigheid). Vóór de invoering van dit R-BvL moest altijd een ontheffing voor enkele maanden aangevraagd worden om te mogen vliegen met een amateurbouwtoestel. Dit vliegtuig (PH-COR) was overigens op 16 september 1976 al ingeschreven in ons land zonder constructienummer en in mei 1982 werd dat veranderd in c/n. 001. De NVAV kende het nummer 5 toe aan het project en de RLD A81-018.

Tijdens het 10-jarig bestaan van de NVAV werd op Lelystad een bescheiden hangaartje officieel geopend door Paul Poberezny, de president van de Experimental Aircraft Association. Dit onderkomen werd door leden zelf gebouwd.

Deze hangaar werd al spoedig te klein en men vond onderdak in de Pionier Hangaar, elders op Lelystad. Momenteel staan de meeste amateurbouwvliegtuigen in ons land verspreid over verschillende vliegvelden en een klein gedeelte is ondergebracht in het buitenland.

De Fly-in:

Vanaf 1979 werden regelmatig fly-ins gehouden op verschillende vliegvelden in ons land. Die groeiden uit van een bescheiden evenement (er was nog niet zo veel op de “markt”) tot respectabele bijeenkomsten met deelnemers uit Scandinavië, Zwitserland, Oostenrijk, Frankrijk, België, Duitsland en Groot Brittannië. Zelfs een toestelletje uit Tsjecho-Slowakije bezocht een fly-in op Lelystad en een Australische Thorp, die op wereldreis was, bezocht de fly-in op Rotterdam.

Niet alleen de kleinere velden als bijvoorbeeld Budel, Hoogeveen, Lelystad, Teuge, Texel en Seppe ontvingen gastvrij de deelnemers aan de bijeenkomsten, maar ook de Luchthaven Rotterdam was een keer het toneel van de Holland Fly-in, waaraan vele vliegtuigen deelnamen uit diverse landen.

De klad kwam er een beetje in en voorzichtig werden de laatste jaren weer NVAV Fly-ins georganiseerd op onder meer Midden-Zeeland en Lelystad.

Bewaard gebleven:

Gelukkig is niet alles uit het verleden gesloopt of verschroot. Jan Publiek toont tegenwoordig wat meer interesse voor de lichte luchtvaart en diverse amateurbouwvliegtuigen zijn te zien in musea als onder meer het Aviodrome, Vliegend Museum Seppe en het Gyrocopter & Old Aircraft Museum op Midden-Zeeland. Het Bravo vliegtuigje “PH-COR” van Cor Dijkman Dulkes, waar het eigenlijk allemaal mee begon, is te zien in het Luchtvaart & Oorlogsmuseum op Texel.

Dijkhastar II PH-COR (de officiële PH-COR) was dit jaar opgesteld in een zaal van het Aviodrome en zal op Hoogeveen weer vliegwaardig gemaakt worden.

(Henk Wadman, met dank aan Wolanda Dijkman Dulkes)