Overzicht van het terrein van het Aviodrome, gezien vanaf de Schiphol-verkeerstoren. (Johan Hetebrij)


Ter gelegenheid van het 40-jarig bestaan van de Nederlandse Vereniging van Amateur Vliegtuigbouwers werd van 20 t/m 22 mei een fly-in georganiseerd op het terrein van het Aviodrome te Lelystad. Voor een flink aantal deelnemers betekende dit overigens slechts een stukje taxi
ën van de hangaar naar het Aviodrome.
Enkele toestellen arriveerden uit het buitenland: eentje uit Oostenrijk, eentje uit het Verenigd Koninkrijk en een paar uit België.

De vrijdagmiddag was voorbestemd voor de officiële receptie ter gelegenheid van het jubileum en zaterdagavond werden enkele toespraken in de Pionier Hangaar gehouden, gevolgd door een smakelijke maaltijd en feestavond.

 
 

De Dijkman Dulkes Bravo “PH-COR”, waar illegaal mee gevlogen was. (David Booster, Rotterdam)
 
 

De NVAV:

Op 13 september 1969 vloog de heer van der Ham onbedoeld voor het eerst met een door Cor Dijkman Dulkes gebouwd vliegtuigje, aangedreven door een DAF motortje. Het lag in de bedoeling om op het strand bij Wijk aan Zee wat taxiproeven te doen met de “Bravo”, waar illegaal “PH-COR” op was geschilderd. Het toestel kwam los van het strand en de vlieger durfde niet meer te landen op het drukke strand en besloot om koers te zetten naar de luchthaven Rotterdam, waar hij landde op de grasbaan. Het gevolg was veel media-aandacht en een boete!

Hiermee werd de eerste aanzet gegeven na de Tweede Wereldoorlog tot amateurbouw in ons land.

 

Begin jaren ’70 was een aantal personen bezig met autogyro’s in ons land en tijdens de tentoonstelling Rotorix van de Vliegtuigbouwkundige
Studievereniging Sipke Wynia in 1971 ontstond het idee voor het oprichten van de Nederlandse Vereniging van Amateur Vliegtuigbouwers, wat op 23 april 1971
een feit werd.

Voor de Oorlog waren er ook al diverse toestelletjes in ons land gebouwd zoals de Pou-du-Ciel en ten tijde van de oprichting van de NVAV in 1971 waren er drie projecten in ontwikkeling: de Staalvogel PH-BER (vier verschillende modellen) van Hans van den Berg, Dijkhastar II PH-COR van Cor Dijkman Dulkes en de gyrocopter Verlaan Boomerang PH-VER van Carel Verlaan.

 

In een aantal landen om ons heen en dan met name in Frankrijk en Groot Brittannië, was de amateurbouw reeds een bloeiend onderdeel van de lichte luchtvaart. Een bescheiden aantal Franse ontwerpen, die de amateurbouwstatus hadden (F-P . . . –geregistreerd), werd geïmporteerd en ingeschreven in het Nederlandse Luchtvaartuig Register. Het ging hier met name om types als de Jodel D.112 en Piel CP30/CP301 Emeraude.

In ons land moest men echter heel wat obstakels overwinnen voordat men ook daadwerkelijk met de bouw van een vliegtuig (eigen of bestaand ontwerp) kon beginnen. Niet alleen tijdens de beginjaren van de NVAV, maar ook geruime tijd daarna verliepen de contacten met de overheid (RLD) uiterst moeizaam. De oprichting van de NVAV heeft er toe bijgedragen dat een en ander gereguleerd werd en dat men de discussie aanging met de toenmalige Rijksluchtvaartdienst.
Na twee jaar van noeste arbeid werd het verenigingshandboek uitgebracht, waarin alle facetten stonden waaraan zowel de vereniging als haar bouwers moesten voldoen.

Op 20 september 1985 bepaalde de RLD dat de NVAV erkend werd vanaf dat tijdstip en dat zij de bouwers voortaan mocht begeleiden bij bouw, vliegproeven en
later ook het onderhoud van hun projecten.

 

De laatste decennia gaat dit allemaal een stuk makkelijker en kunnen bij de NVAV aangesloten bouwers gebruik maken van de expertise die binnen de vereniging aanwezig is en volgen en keuren erkende inspecteurs de bouwprocessen. Toch laten sommige mensen hun toestel om wat voor redenen dan ook, liever in het buitenland inschrijven. We zien tegenwoordig ook het omgekeerde; vliegtuigbouwers in België, Duitsland en zelfs iemand in Engeland laten hun amateurbouwtoestel momenteel liever in Nederland inschrijven, dan in hun eigen land. . . . .

Een andere tendens tegenwoordig is een in het buitenland vervaardigde machine te kopen en deze dan in ons land in te schrijven.

 
 

Het eerste officieel aangemelde project: Aerosport Scamp PH-INS. (Henk Wadman)
 
 

Het eerste project dat officieel aangemeld werd bij de RLD was in 1980 de Aerosport Scamp PH-INS van H.G. Tjoa dat van de NVAV het nummer 25 (men begon bij 25 opdat alle eerdere niet officieel aangemelde projecten niet vergeten zouden worden) kreeg toebedeeld en van de RLD A80-001. Op 21 augustus werd de PH-INS officieel ingeschreven en het tweedekkertje is nog steeds te vinden in de Pionier Hangaar op Lelystad.

De Dijkhastar II PH-COR van Cor Dijkman Dulkes kreeg op 29 mei 1982 als eerste toestel in Nederland een Bewijs van Luchtwaardigheid voor een zelf gebouwd vliegtuig, een zogeheten R-BvL (= Restricted Bewijs van Luchtwaardigheid). Vóór de invoering van dit R-BvL moest altijd een ontheffing voor enkele maanden aangevraagd worden om te mogen vliegen met een amateurbouwtoestel. Dit vliegtuig (PH-COR) was overigens op 16 september 1976 al ingeschreven in ons land zonder constructienummer en in mei 1982 werd dat veranderd in c/n. 001. De NVAV kende het nummer 5 toe aan het project en de RLD A81-018.

 
 

De echte “PH-COR”, een Dijkman Dulkes Dijkhastar II met de naam “De witte raaf”. (David Booster)
 
 

Tijdens het 10-jarig bestaan van de NVAV werd op Lelystad een bescheiden hangaartje officieel geopend door Paul Poberezny, de president van de Experimental Aircraft Association. Dit onderkomen werd door leden zelf gebouwd.

Deze hangaar werd al spoedig te klein en men vond onderdak in de Pionier Hangaar, elders op Lelystad. Momenteel staan de meeste amateurbouwvliegtuigen in ons land verspreid over verschillende vliegvelden en een klein gedeelte is ondergebracht in het buitenland.

 

De Fly-in:

Vanaf 1979 werden regelmatig fly-ins gehouden op verschillende vliegvelden in ons land. Die groeiden uit van een bescheiden evenement (er was nog niet zo veel op de “markt”) tot respectabele bijeenkomsten met deelnemers uit Scandinavië, Zwitserland, Oostenrijk, Frankrijk, België, Duitsland en Groot Brittannië. Zelfs een toestelletje uit Tsjecho-Slowakije bezocht een fly-in op Lelystad en een Australische Thorp, die op wereldreis was, bezocht de fly-in op Rotterdam.

Niet alleen de kleinere velden als bijvoorbeeld Budel, Hoogeveen, Lelystad, Teuge, Texel en Seppe ontvingen gastvrij de deelnemers aan de bijeenkomsten, maar ook de Luchthaven Rotterdam was een keer het toneel van de Holland Fly-in, waaraan vele vliegtuigen deelnamen uit diverse landen.

De klad kwam er een beetje in en voorzichtig werden de laatste jaren weer NVAV Fly-ins georganiseerd op onder meer Midden-Zeeland en Lelystad.

 
 

Een amateurbouwvliegtuig dat al populair is sinds de jaren ’30: de Pietenpol B-4A Aircamper N1858. Dit exemplaar van de Stichting Vroege Vogels werd in 1958 in de Verenigde Staten gebouwd en heeft een aangepaste Ford A-motor die ongeveer 40pk levert. (Henk Wadman)


De Lambach HL.II replica PH-APZ was speciaal buiten gezet en de motor werd ’s zondags gestart. (David Booster)
 
 

Bewaard gebleven:

Gelukkig is niet alles uit het verleden gesloopt of verschroot. Jan Publiek toont tegenwoordig wat meer interesse voor de lichte luchtvaart en diverse amateurbouwvliegtuigen zijn te zien in musea als onder meer het Aviodrome, Vliegend Museum Seppe en het Gyrocopter & Old Aircraft Museum op Midden-Zeeland. Het Bravo vliegtuigje “PH-COR” van Cor Dijkman Dulkes, waar het eigenlijk allemaal mee begon, is te zien in het Luchtvaart & Oorlogsmuseum op Texel.

Dijkhastar II PH-COR (de officiële PH-COR) was dit jaar opgesteld in een zaal van het Aviodrome en zal op Hoogeveen weer vliegwaardig gemaakt worden.

 

(Henk Wadman, met dank aan Wolanda Dijkman Dulkes)

 
 

Van’s RV-6 PH-LGR werd in de Verenigde Staten gebouwd en draagt nog het vorige kenmerk N727LV. (Henk Wadman)


Fraaie opname van de eveneens in de Verenigde Staten gebouwde Van’s RV-9 PH-SCP, afkomstig van Maastricht-Aachen. (Johan Hetebrij)


Van’s RV-9A PH-VAN, uitgerust met een neuswiel. (Henk Wadman)
 
 
Lelystad, 22 mei 2011    
     
D-ENZE Scheibe SF.23C Sperling    
F-BNYC Gardan GY80-180 Horizon    
F-GLHF Fouga CM170R    
OE-CRM Brändli BX2 Cherry    
PH-ACG Fokker S.11.1 179  
PH-AFS Fokker S.11.1 E-14  (joy-flights)
PH-ALW Reims/Cessna F172M   (joy-flights)
PH-ANR Rans S6S Coyote II    
PH-APZ Lambach HL.II   (replica; engine runs)
PH-COR Dijkman Dulkes Dijkhastar II    (being dismantled and put on a trailer)
PH-DIY Europa AL Europa XS TG    
PH-GCJ Vol Mediterrani VM-1 Esqual-C    
PH-HOG Fokker S.11.1 E-39  (joy-flights)
PH-HOK Fokker S.11.1 E-29  (joy-flights)
PH-HOL Fokker S.11.1 E-27  (joy-flights)
PH-IEN Europa AL Europa XS TG    
PH-KAX PA-28-181 KLM Aeroclub  
PH-KER Lancair 360    
PH-MAN CzAW SportCruiser    
PH-PBA Douglas DC3C DDA  (joy-flights)
PH-TBJ Brändli BX2 Cherry    
PH-VAN  Van’s RV-9A    
PH-VIN Brändli BX2 Cherry    
PH-2W1 Aviasud Mistral BRD    
PH-4H6 Spacek SD-1 Minisport    (being dismantled and put on a trailer)
 
 

Britse deelnemer met een Nederlands geregisteerde Vol Mediterrani VM-1 Esqual-C PH-GCJ. (Henk Wadman)


Aviasud Mistral BRD PH-2W1 werd onlangs opnieuw ingeschreven; men is echter het streepje tussen “PH” en “2W1” vergeten! (David Booster)


Dyn’Aero MCR 4S-2002 PH-MTN. (Henk Wadman)
 
 
Aviodrome - static exhibits outside:    
     
FT228 AT-16ND Harvard IIB (under tarpaulin)  
(G-ALYW) DH106 Comet/Nimrod  (fuselage)  
G-DAKK Douglas DC-3C South Coast AL  
(G-MAAC) Adv. Airship Corp. ANR-1 (gondola)  
“I-147” Gloster Meteor F.8 KLu (= I-187)  
“NL-316” C-54A (= PH-DDY)  
PH-BUK Boeing 747-206M KLM  
PH-FHF Fokker F27 Mark 100 NLM  
“PH-MAD” DH104 Sea Devon C20 MAC (= XJ350)  
PH-OFA Fokker F28 Mk0100 KLM  
PH-OSI Fokker F27 Mk050    
“PH-SAW” SA365C1 (= ex PH-SSC)  
“WV395” Hawker Hunter F51 RAF-c/s (= E-410)  
151 Grumman US-2N KLM-c/s  
159/V Grumman US-2N MLD  
210 SP-2H MLD   
“562” An-2R (= 19/yellow)  
37901 SAAB AJSH-37 RSwedAF  
(“22429/V”) Beech C-45G (=  G-BKRG)  
“3W-K” VS Spitfire LFIX (replica)  
x Lockheed F-104G (= 22+90)  
x Fokker F28 Mk0100 (cockpitsection)  
 
 

De snelle Lancair 360 PH-KER werd in de Verenigde Staten gebouwd en is afkomstig van Seppe. (Henk Wadman)


Nog een supersnelle machine uit Seppe: Lancair Super ES-DD PH-GVH. (Henk Wadman)


Rand Robinson KR.2S PH-KRS, uitgerust met een neuswiel. (Henk Wadman)


Van de Europa AL Europa vliegen er aardig wat in ons land, hier de Europa TG (van Tri-Gear) PH-ZIP.  (Henk Wadman)
 
 
Aviodrome museumbuilding:    
     
A-38 DH82A Tiger Moth KLu  
D-8061 F-104G Starfighter KLu  
E-9 Fokker S.11.1 KLu  
“G-AEOF” Mignet HM.14 (fus. & wing)  
“H-NABC” Fokker F.II KLM (replica)  
“H-NADP” Fokker F.VIIa KLM   
“JZ-PAD” DHC2 (= N7904C; fus.)  
K-123 BAT FK-23 Bantam    
N749NL Lockheed L-749-79 KLM  
(OO-SCD) DH104 Dove 6 (nose)  
“PH-HHH” Cierva C.30A (= SE-AFI)  
PH-KHD MBB BO105CBS-4 ANWB  
PH-MKC Fokker F28 Mk0070 (nosesection)  
PH-NDC Fokker S.12-X    
PH-NFH Taylorcraft Auster 5    
PH-NFT SOBEH H-2    
PH-NHI NHI H-3 Kolibrie    
PH-NVF F27 Mark 100    
“PH-POU” Mignet HM.14 (being rebuilt)  
“PH-TCB” C-47A KLM (= G-BVOL)  
(PH-TRO) SE210 Caravelle Transavia (nose)  
“PH-VPI” Evans VP-1    
“PH-WEY” Fokker Spin 3    
PH-XIV Fokker S.14.2    
PH-1 Stamer-Lippisch Zögling (replica)  
PH-170 Schn. Grunau Baby IIb    
PH-308 NV Vliegtuigbouw Sagitta 013 (fus & wings)  
PH-375 Schleicher Ka 4    
PH-393 Schleicher K 8B    
(XN600) Jet Provost T3A (nose)  
“152/17” Fokker Dr.I (replica)  
“1Z+IK” CASA 352L (= G-BFHF)   
(2-9) B-25D Mitchell (nose)  
“8-1” Westland WS-51 MLD (= WG752)  
076/V Sikorsky HO4S-3 MLD  
473 MiG-21SPS-K NVA  
634 Fokker C.VD LVA  
59-RY Mignet HM.1000 Balérit    
x Blériot XI (replica)  
x Wright Flyer A (replica)  
x Vliegfiets    
 
 

Zlin Savage Cruiser PH-4A8 vlak voor vertrek naar vliegveld Middenmeer. (Henk Wadman)


Rans S-6S Coyote II PH-ANR vertrekt vanaf Lelystad. (Henk Wadman)


Frans ontwerp: Junqua Ibis RJ03 PH-ISI. (Henk Wadman)
 
 
Aviodrome T2-storage hangar (visible aircraft 21 May):  
     
NC39165 Douglas DC2-142 “PH-AJU”  
PH-HOG Fokker S.11.1 E-39  
PH-HOK Fokker S.11.1 E-29  
PH-HOL Fokker S.11.1 E-27  
(VH-CRH) Douglas DC2-112 (fus)  
X   Fokker Spin (replica 1936)
 
 

Czech Aircraft Works SportCruiser PH-PJO. (Henk Wadman)


Leuke bezoeker van Lelystad: Avioane Yakovlev YAK-3UPW RA-3482K/”48”. (Henk Wadman)


Bouwjaar 1963: Scheibe SF.23C Sperling D-ENZE, eveneens gestationeerd op Lelystad. (Henk Wadman)
 
 

Credits: David & Mineke Booster, Ariën Fillekes, Johan Hetebrij, Rob Tempel, Henk Wadman