De teller bleef dit jaar bij de jubileumeditie van deze populaire fly-in steken op 213 vliegtuigen, geregistreerd in 10 verschillende landen. Dat is inclusief 11 gestationeerde toestellen en zonder enkele opgeslagen vliegtuigen in de oude hangaars aan de overkant van de weg.
Het mooie weer in België op zaterdag zorgde ervoor dat een flink aantal vliegtuigen de 30e editie van de fly-in Schaffen - Diest kon bezoeken. Helaas moesten de meeste Engelsen verstek laten gaan omdat het weer niet al te best was aan de overkant van Het Kanaal. Daarentegen waren de Zwitsers dit jaar goed vertegenwoordigd.
In tegenstelling tot andere jaren, zagen we in 2013 geen enkele Tiger Moth, YAK-52, Stearman en Jungmann  en er waren slechts drie Frati-ontwerpen. Cessna’s met staartwiel en diverse Aeronca-modellen waren wel goed vertegenwoordigd. 

Enkele hoogtepunten bespreken we wat nader hieronder.
 



SAI KZVII-U8 Laerke HB-EPS. (Henk Wadman)

Allereerst vermelden we de prachtig gerestaureerde Skandinavisk Aero Industri KZVII-U8 Laerke uit Zwitserland. De Deense firma SAI produceerde slechts 58 van deze vierzitters, die een verdere ontwikkeling zijn uit de KZIII tweezitter. “KZ” staat overigens voor de namen van de ontwerpers van de reeks KZ-vliegtuigen: Kramme & Zeuthen.

Van deze 58 KZVII’s werden er slechts weinig buiten het land van oorsprong (Denemarken) verkocht en daarvan zijn er niet veel meer vliegwaardig. De HB-EPS op Schaffen is er eentje van en werd in 1947 gebouwd.



De replica van de vooroorlogse Klemm L25D trok veel belangstelling. (André Wadman)

Opeens verscheen er een langzaam vliegend toestel boven het vliegveld en het zag er in de verte uit als een Klemm L25. Het bleek een nieuw gebouwde replica te zijn van een vooroorlogse Klemm L25D met een moderne Rotec stermotor die 125pk levert.
Dit ontwerp van Hans Klemm vloog in 1928 voor het eerst en werd een populair sport- en lesvliegtuig in de jaren dertig. In Duitsland werden er meer dan 600 gebouwd tussen de jaren 1929 en 1936. De L25 werd in licentie gebouwd in Engeland door de British Klemm Aeroplane Company die er 28 als “Swallow” produceerde en in de Verenigde Staten door de Aeromarine-Klemm Company die 120 stuks afleverde.
Het prototype had een 20pk Mercedes motor en al snel werden sterkere motoren gebruikt die tussen de 43 en 94pk leverden; er bestaan maar liefst 30 verschillende uitvoeringen van de Klemm L25.
Van de vooroorlogse productie zijn er nog enkele exemplaren over, waarvan er slechts een paar regelmatig vliegen.



Ryan PT-22-RY Recruit F-AZNO “Miss Tahiti”. (Henk Wadman)
 
Eindelijk heeft men in België dan ook een eigen Ryan PT-22-RY Recruit, zij het met een Frans kenmerk: F-AZNO. Eerder dit jaar werd dit in 1941 gebouwde toestel geïmporteerd uit Tahiti en weer in elkaar gezet in de werkplaats van Raymond’s Aircraft Restoration op Antwerpen. De Ryan is uitgerust met een Kinner R-55 stermotor van 160pk.

Al eerder bezochten Brits en Amerikaans geregistreerde Ryan trainers Schaffen-Diest. De PT-22 werd ontwikkeld uit de vooroorlogse ST-series en was in 1941 het eerste lestoestel dat in dienst kwam bij het U.S. Army Air Corps dat geen tweedekker was. Er zijn verschillende versies van gebouwd en de F-AZNO “Miss Tahiti” is beschilderd als een NR-1 in de kleuren van de U.S. Navy, die er destijds 100 in dienst had.




Aeronca 65C Chief D-EKKR en de uit Zwitserland afkomstige Aeronca 15AC Sedan N1331H. (Henk Wadman & André Wadman)

 

 
Diverse Aeronca-modellen bezochten dit jaar de fly-in. Naast twee bekende Belgische Aeronca 7AC Champions, zagen we een vooroorlogse Aeronca 65C Chief en een Aeronca 15AC Sedan. Ook twee nieuwere versies waren aanwezig: een Duitse en een jaarlijks terugkerende Luxemburgse Bellanca Citabria.
De Aeronca 65C Chief D-EKKR, in het verleden een regelmatige bezoeker van de fly-in, werd in 1938 gebouwd. Van het 65C-model met een Continental A65 motor werden er 279 gebouwd, waarvan een flink deel vanaf 1942 als O-58 en L-3 “Grasshopper” in militaire dienst kwam. De D-EKKR heeft overigens geen militaire achtergrond, maar heeft wel een soort van Amerikaans militair kleurenschema.

Het mooiste model uit de Aeronca-stal is wel de Aeronca 15AC Sedan, een vierpersoons ontwikkeling uit de 7AC Champion. De Sedan heeft een Continental C-145 van 145pk en er werden er vanaf 1948 in totaal 562 exemplaren van vervaardigd. De N1331H stamt uit 1949 en is één van de weinige Sedans in Europa en is gestationeerd in Zwitserland.



Een modernere en aangepaste versie van het Aeronca 7AC-model is deze Bellanca 7GCBC Citabria D-EHPH, uitgerust met een 160pk Lycoming. (Henk Wadman)


De opvallend roze gespoten Maule M4-210C Rocket HB-ETR. (André Wadman)

Een ander Amerikaans vliegend product dat niet bepaald dik gezaaid is in Europa, is de Maule. En dat geldt zeker voor het op Schaffen-Diest aanwezige model: de Maule M4-210C Rocket HB-ETR. Deze in 1967 gebouwde machine had haar voornamelijk gele kleurenschema uit het verleden nu ingewisseld voor een roze! Het toestel staat bekend om haar voortreffelijke STOL-eigenschappen en de M4 was in het verleden leverbaar in verschillende versies, waarin verschillende motoren werden toegepast. De HB-ETR heeft een Continental die 210 pk levert en de “C” in de typeaanduiding geeft aan dat het vliegtuig is uitgerust met een “cargodoor” aan de rechterkant achter in de romp. Van de M4-210C werden in totaal 117 exemplaren gebouwd.
 


Bouwjaar 1951: Sipa S903 HB-SPU. (Henk Wadman)
 

Na een aantal jaren zagen we weer eens een Zwitserse Sipa S903 verschijnen, ontworpen door Yves Gardan (ja, van de GY80 Horizon) en in 1951 gebouwd door Société Industrielle pour l’Aéronautique, kortweg SIPA. Van de diverse Sipa S90-modellen werden er in totaal iets meer dan 100 gebouwd en het toestel is tegenwoordig een zeldzaamheid. Model 903 biedt plaats aan twee personen en heeft een 90pk Continental C90 motor. De op de fly-in aanwezige HB-SPU werd nog niet zo lang geleden gerestaureerd en zag er uit als nieuw!

 
 
De prijswinnaars:        
       
Best vintage: Ryan PT-22-RY F-AZNO    
Best biplane: Beech YC-43 Staggerwing N295BS    
Best Frati-design: Aviamilano F8L Falco I HB-UOH    
Best classic: Aeronca 15AC Chief N1331H    
Best Stampe SV4: SNCAN SV4C D-EEDW    
Longest distance flown: Cessna 320D Skynight N4173T    
Youngest pilot: Piper PA-18A-150 Super Cub PH-TOM Wout van der Meulen  
Oldest pilot: Bellanca 7ECA Citabria LX-AIL Camille Montaigu  
       
# = did not land        
$ = based        
h = inside hangar        
 
 

De in 1956 gebouwde Piper PA18A-150 Super Cub PH-TOM werd gerestaureerd en in de originele kleuren van Tom’s Vliegbedrijf uit 1960 gespoten en gevlogen door de kleinzoon van de oorspronkelijke eigenaar. (Henk Wadman, 17 augustus 2013)
 
 
De lijst van 17 augustus 2013, aangevuld met toestellen die alleen op vrijdag (16) of alleen op zondag (18) te zien waren.    
           
D-ECMQ Reims/Cessna FR172K Rocket          
D-ECTN CEA DR 340 Major          
D-ECXU Piper PA-18-95 Super Cub          
D-ECZA Procaer F15B Picchio          
D-EDCH Piper PA-22-160 Tri-Pacer          
D-EDOL Wassmer-Jodel D120A          
D-EEDW SNCAN SV4C          
D-EEHF American AA-5 Traveler          
D-EFAH Klemm Kl107C $        
D-EFTH Cessna 195B          
D-EGRX SOCATA TB-10 Tobago          
D-EHAC Bölkow BO 208C Junior          
D-EHIL Christen Pitts S-2B          
D-EHKB Robin R 1180TD Aiglon          
D-EHMM Great Lakes 2T-1A-2          
D-EHPH Bellanca 7GCBC Citabria          
D-EKDJ Klemm L25D (replica)          
D-EKDT Aero Design Pulsar XP          
D-EKKR Aeronca 65C Chief          
D-EKYW Robin DR 400/180 Régent          
D-ELOU Beech A23A Musketeer          
D-ELQY Piper PA-18-95 Super Cub          
D-ELRI Piel CP301E Emeraude          
D-EMMV Piper J3C-90 Cub          
D-EMUH Bölkow BO 208C Junior          
D-ENWG Gyroflug SC01B-160 Speed Canard GT          
D-EOJN Piper PA38-112 Tomahawk          
D-ERDI Cessna 170          
 
 

Cessna 170 D-ERDI vloog in 1948 voor het eerst. (Henk Wadman, 17 augustus 2013)
 
 
D-EXIT SOCATA TB-20 Trinidad          
D-EZAR Aviat A-1 Husky          
D-KATD Technoflug Piccolo          
D-KDBD Scheibe SF25E Super Falke          
D-KDRK Diamond HK36TTC Super Dimona          
D-KFBW Aeromot AMT-200 Super Ximango          
D-KOGS Alpla AVO-68V Samburo (Rotax-engine)        
D-KODO Scheibe SF25B Falke          
D-KWAC Sportavia-Pützer Fournier RF4D          
D-MACQ Plätzer Kiebitz A          
D-MIPL Zenair CH 602 XL Zodiac          
D-MIPU Aerospool WT9 Dynamic          
D-MRMY Aerospool WT9 Dynamic          
D-MSDH Plätzer Kiebitz          
D-MTAP B&F Technik Funk FK-12 Comet          
D-MVFR Comco Ikarus C 42B          
F-AZJV OGMA DHC1 Chipmunk 1375        
F-AZNO Ryan PT-22-RY 4147/647        
F-BVIX Reims/Cessna F172M          
F-GSRB Robin R 2160 Alpha Sport          
F-GTDO Robin R 2160 Alpha Sport          
F-PCOR SNCAN SV4L $        
F-PNDF Fournier RF47          
F-PDHV Verhees Delta (18)#        
F-WECT Flight Design CTLS          
51-OG Zenair CH 601 XL Zodiac F-JZPH        
59-CGK Tipsy T66 Nipper F-JFMU        
59-CTR Rans S6ES Coyote II F-J . . .        
59-DAB Lambert M106 Mission F-JRMD        
59-DFO Aveko VL-3 Sprint F-JTOX        
59-TM Zenair CH 601 UL Zodiac F-JDEI/5-9        
 
 

Sportavia-Pützer Fournier RF4D D-KWAC. (Henk Wadman, 17 augustus 2013)
 
 
G-AJKB Luscombe 8E Silvaire N71631        
G-AJWB Miles M38 Messenger 2A          
G-ATTR Bölkow BO 208C Junior          
G-AYKD SAN DR 1050 Ambassadeur          
G-BRDO Cessna 177B Cardinal          
G-BRVB Stolp SA300 Starduster Too          
G-BSME Bölkow BO 208C Junior          
G-ECGO Bölkow BO 208C Junior          
G-HALL Piper PA-22-160 Tri-Pacer          
G-LTRF Sportavia-Pützer Fournier RF7          
HB-CAB Cessna 140          
HB-COR Cessna 140A          
HB-EEI CEA Jodel DR 1050 Ambassadeur          
HB-EGE Beech A35 Bonanza          
HB-EPS SAI KZVII-U8 Laerke          
HB-ETR Maule M4-210C Rocket          
HB-KDD Robin DR 400/140B          
HB-SAE Jodel D9 Bébé          
HB-SPU Sipa S903          
HB-UOH Avamilano F8L Falco I          
LX-AIL Bellanca 7ECA Citabria          
N59TS North American/CCF Harvard IV 20318        
N87VK Piper PA-22-108 Colt          
N90VK Piper PA-24-250 Comanche C          
N295BS Beech YC-43 Staggerwing          
N1085H Piper PA-28-181 Archer II          
N1138F Piper PA-28R-200 Cherokee Arrow          
N1331H Aeronca 15AC Sedan          
N2454Y Cessna 182S Skylane          
N4173T Cessna 320D Skynight          
N4212A Piper PA-32RT-300 Lance II          
N7646S North American SNJ-4 Texan CK        
OK-FUU 18 TL Ultralight TL-96 Star          
 
 

Bouwjaar 1949: Beech A35 Bonanza HB-EGE. (Henk Wadman, 17 augustus 2013)
 
 
OO-ADO Reims/Cessna FR172H Rocket          
OO-APC Cessna 150M (18)        
OO-AWT Reims/Cessna F172M          
OO-CEK Piper J3C-65 Cub          
OO-CEU Cessna 172S Skyhawk          
OO-CNC Reims/Cessna F172M          
OO-CNH Reims/Cessna FR172K Hawk XP          
OO-CVE Cessna 172R Skyhawk          
OO-EEJ Siai Marchetti SF260          
OO-EGH Robinson R22 Beta          
OO-EOK Cessna 150M          
OO-GMJ Beech 300 King Air 350 (18)#        
OO-GTS Robin DR 400/140B Dauphin 4 (16)        
OO-GWC SNCAN SV4A          
OO-IAK Nanchang CJ-5 1        
OO-IWA Piper PA-38-112 Tomahawk          
OO-JGA Piper PA-28-181 Archer II          
OO-KCE Czech Aircraft Works PS28 Cruiser          
OO-KWP Cessna 152          
OO-LNC Reims/Cessna F172M          
OO-LOT Piper PA18-95 Super Cub          
OO-LUS Sportavia Fournier RF4D          
OO-LVN Piper PA-25-235 Pawnee D $        
OO-LXY Robinson R44 Raven I          
OO-MAM Reims/Cessna F182Q Skylane          
OO-MDM Aeronca 7AC Champion          
OO-MLV Scheibe SF25C Falke $        
OO-MNM Piper PA-18-150 Super Cub          
OO-MTA Alpavia Fournier RF3 $        
OO-MTM Robinson R44 Raven II          
OO-NKE Aquila AT01          
OO-NTF Reims/Cessna FR172H Rocket          
OO-NVM SOCATA MS894A Minerva 220          
 
 

Slechts één Falco was er dit jaar te zien: Aviamilano F8L Falco I HB-UOH uit 1956. (Henk Wadman, 17 augustus 2013)
 
 
OO-OMA Cessna 172N (diesel)          
OO-PAW Piper PA-25-235 Pawnee C (h; stored) $        
OO-PAX Stampe SV4B 5        
OO-PMU Robinson R44 Raven I (18)        
OO-PRS Reims/Cessna F172M          
OO-RJP Robinson R22 Beta          
OO-SPG Piper PA18-95 Super Cub OL-L47        
OO-STZ Eurocopter AS 350 B2 Ecureuil          
OO-SVA Stampe SV4B V49 $        
OO-SVB Stampe SV4B 43        
OO-SZW Hoffmann H36 Dimona          
OO-TAB SOCATA TB-9 Tampico          
OO-TMI Piper PA-28-161 Warrior III          
OO-TMN Piper PA-28-161 Warrior III          
OO-TMO Piper PA-28-161 Warrior III          
OO-TMX Piper PA-28-161 Warrior III (18)        
OO-TTT Extra EA-200          
OO-TWJ Aeronca 7AC Champion          
OO-VCL Reims/Cessna FA152 Aerobat          
OO-VCM Cessna 152          
OO-VCR Cessna 152-II          
OO-VCW Cessna 172R Skyhawk          
OO-VMS Robin DR 400/160 Chevalier          
OO-VSV SNCAN SV4C          
OO-WAR Piper PA-28-161 Warrior III          
OO-WIL Stampe SV4B V42        
OO-YAO Reims/Cessna F172H          
OO-YDU Schempp-Hirth Duo Discus (h) $        
OO-YJE Grob G102 Astir CS Jeans (h) $        
OO-YTW Grob G103 Twin II ST (h) $        
OO-ZEN Schleicher K 8B (h) $        
OO-ZHQ Nord 2000          
 
 


North American/CCF Harvard IV N59TS en North American SNJ-4 Texan N7646S arriveerden in formatie vanuit Aachen. (Henk Wadman, 17 augustus 2013)

 
 
OO-29 Pottier P 80S          
OO-147 Stoddard Hamilton Glasair IIS-RG (16)        
OO-646 Fulmar Trident (trailer)        
OO-665 Microbel SL277          
OO-916 Air Creation GT BI SX16          
OO-C31 Rans S6ES Coyote II          
OO-C35 Rans S6ESD Coyote IITD          
OO-C42 Rans S6ES Coyote II          
OO-C89 Murphy Maverick          
OO-D10 Murphy Renegade Spirit          
OO-D16 Dyn’Aéro MCR-01          
OO-D22 Zenair CH 701 STOL          
OO-D61 Aeropro Fox Eurofox          
OO-D95 Flight Design CT2K          
OO-D98 ATEC Zephyr 2000C (18)        
OO-E20 Murphy Maverick          
OO-E21 Aeropro Fox Eurofox OQ-BKM        
OO-E46 Flight Design CT2K          
OO-E53 Rans S6ES Coyote II          
OO-E58 Rans S6 Coyote II          
OO-E62 Alisport Yuma          
OO-F03 Impulse 100TD          
OO-F22 B&F Technik Funk FK9 Mk.IV Utility          
OO-F27 Rans S6ES Coyote II          
OO-F50 Rans S6S Coyote II          
OO-F79 Zenair CH 601 UL Zodiac          
OO-F85 Rans S6ES Coyote II          
OO-F93 Aeropro Fox Eurofox          
 
 

Beech YC-43 Staggerwing N295BS uit 1939 trekt altijd veel bekijks. (Henk Wadman, 17 augustus 2013)
 
 
OO-G05 Aveko VL-3-B Sprint          
OO-G17 Fly Synthesis Storch HS          
OO-G47 Zenair CH 601 UL Zodiac          
OO-G57 Air Creation Tanarg 912-ES/Bionix 15          
OO-G70 Tecnam P92 Echo Classic          
OO-G72 B&F Technik FK9 ELA          
OO-G86 Apollo Fox          
OO-G91 Aveko VL-3-B Sprint          
OO-H18 Tecnam P 92 Echo Classic          
PH-EAM Reims/Cessna F172N Skyhawk          
PH-FLG Piper PA-18-95 Super Cub 15445/A-445        
PH-HCW Reims/Cessna F172M Skyhawk II          
PH-JAJ Glasair Sportsman 2+2          
PH-KDF Reims/Cessna F150L Commuter          
PH-MMM Cessna 177B Cardinal (18)        
PH-NAM Czech Aircraft Works SportCruiser          
PH-PEZ Robinson R44 Raven II          
PH-RJW Corby Starlet CJ-1          
 
 

Gestationeerd in België: Corby Starlet CJ-1 PH-RJW. De Starlet is een Australisch amateurbouwontwerp dat in 1960 voor het eerst op de markt kwam.
(Henk Wadman, 17 augustus 2013)
 
 
PH-STV Mudry CAP 10B          
PH-SVT Robin DR 400/140B Dauphin 4          
PH-TAJ Pottier P 220S Koala          
PH-TCM Tecnam P 2002-JF Sierra          
PH-TOM Piper PA-18A-150 Super Cub          
PH-VHA Tecnam P 2002-JF Sierra          
PH-VHC Tecnam P 2002-JF Sierra          
PH-VHD Tecnam P 2002-JF Sierra          
PH-VVV Czech Aircraft Works SportCruiser          
PH-2Y6 Jora SRO Jora          
PH-3W8 Zenair CH 601 UL Zodiac          
SP-GEH Aero AT-3-R100          
           
(FA-05) General Dynamics F-16A (static exhibit)        
 
 

Vanaf Lelystad kwam deze Pools geregistreerde Aero AT-3-R100 naar de fly-in. (Henk Wadman, 17 augustus 2013)
 
 

Credits: Johan Hetebrij, Jan Mangelschots, Guy Valvekens, Henk Wadman